Kıraathanelerde Teşvik, Cezaevlerinde Yasak

Kıraathanelerde Teşvik, Cezaevlerinde Yasak

Bu yazımda cezaevlerinde kitap yasaklarına değinmek istiyorum.

“Gönderdiğimiz kitaplar birçok hapishaneye alınmadı. İzmir Buca, Isparta, Kırıkkale, Hatay ve Siverek’te kitap yasağı var. Yine birçok hapishane de kitap yasağı uygulaması başlatıldı. Bu da şu demek; aslında dışarıda okuyan herkesi zaten içeri alıyorlar, içeriye de kitapları almayarak, bu bağı kesmeye çalışıyorlar. İnsanların kitapla ilişkileri kesildiği zaman, edebiyatla, sanatla, felsefe ile sosyoloji ile siyaset ile ilişkisini kesmiş olacak. İçerideki insanların da tek beslenme kaynağı kitaplardır. Dolayısıyla cezaevlerindeki insanların beslenme kaynağını kesiyorlar.”, bu sözler Dışarıda Deli Dalgalar İnisiyatifi Üyesi Sevinç Koçak’a ait. Dışarıda Deli Dalgalar İnisiyatifi, cezaevlerine alınmayan kitapları kaleme alıp mektuplarla tutuklulara ulaştırmaya çalışmakta.

15 Temmuz 2016 sonrası, kitaplara yasak koyan cezaevi sayısı arttı. Örneğin; Antalya’dan avukat İsmail Duygulu, Döşemealtı ilçesindeki L tipi cezavine kitap girmesinin yasaklandığını iddia etti. Duygulu, “Bir arkadaşımız Özden Saldıran’a Atatürk’ün Nutuk kitabını göndermiş. Ancak cezaevi yönetimi kitabı kabul etmeyip iade etmiş. İade edilen kitabı da bu arkadaşımız bana getirdi. Cezaevi yönetimi, tutuklu ve hükümlülere kitap gönderilmesini yasaklamış.” diyor.

Tekirdağ F Tipi Cezaevi’nde tutulan ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlüsü Hasan Şahingöz cezaevi yasaklarını listelemiş ve İnsan Hakları Derneği’ne (İHD) göndermiş. Bir kısmı şöyle: Dolmakalem yasak. Mürekkep yasak. Kuru boya, sulu boya gibi her türden boya ve boya malzemesi yasak. Kitaplık yasak. Mahpusların kendi aralarında kitap, gazete, dergi, mektup vb. alışverişinde bulunmaları yasak. Mahpuslara ziyaretçilerin kırtasiye malzemesi (kağıt, kalem, defter vb.) getirmesi veya göndermesi yasak. Önceden dilekçe ile başvuruda bulunmadıkları takdirde mahpusların kütüphaneden kitap almaları yasak. Önceden dilekçe ile başvuruda bulunmadan mahpusların dergi, gazete vb. alıp okumaları yasak. Mahpusların bir saatten fazla kütüphaneye çıkmaları yasak. Mahpusların kütüphaneye ayda iki kezden fazla çıkmaları yasak. Mahpusların, cezaevi idaresinin uygun bulmadığı içerikte şiir, öykü, yazı/makale ve kitap yazmaları; karikatür ve resim yapmaları, bunları dışarıya göndermeye kalkışmaları yasak. Bir tutuklu veya hükümlünün 10’dan fazla kitap bulundurması yasak.

Yeniçağ’dan Yavuz Selim DEMİRAĞ’ın haberinden;

Hakan Kara 50 kitap istemiş, 40 sayfalık bir kitap gelmiş: “Dönüp dönüp onu okuyoruz.” Güray Öz: “Savunmamız için belli özellikteki kitaplara ihtiyacımız var, kaldı ki biz okuyacak kitap bulamıyoruz.” Turhan Günay: “Kitap ve mektup yasağı en büyük sıkıntımız.” Akın Atalay, çalışmak için masa talebi reddedilmiş ama masa örtüsü vermişler ! Bülent Utku: “Kitap okuyamıyoruz, mektup alamıyoruz, yazamıyoruz.”

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Eren, cezaevine sokulması ‘sakıncalı’ bulunan kitaplardan birinin Türkiye İnsan Hakları Eşitlik Kurumu (TİHEK, TBMM tarafından çıkarılan yasayla kuruldu) ve Avrupa Birliği’nin katkılarıyla hazırlanan, Mahpus Hakları El Kitabı olduğunukitabın Denizli T Tipi Cezaevi ‘Eğitim Birimi’ tarafından, ‘sakıncalı’ bulunduğunu söyledi. Eren;

Kabul edilmeyen kitapların Mahpus Hakları El Kitabı ve Haklarım Başvuru Kılavuzu olması da ayrı bir durumdur. Bu kitaplar doğrudan teknik, hukuki yardım el kitaplarıdır. Mahpuslara haklarını anlatmakla ve hak ihlali ile karşılaşmaları durumunda hangi kurumlara, nasıl başvuracakları yapacakları dilekçe örnekleriyle beraber yazmaktadır.

Kerem Bilen, 18 yıldır tutuklu, Trabzon E Tipi Cezaevi’nde, “Meşa Jiyanê (Yaşam Yolculuğu)” isimli romanı Aryen Yayınları tarafından basıldı ve satışa sunuldu. Fırat Can ise 7 yıldır tutuklu, Antalya L Tipi Cezaevi’nde,  “Umuda Bir Ülke” kitabı yine Aryen Yayınları’nca basıldı. Tuhaf olan şu ki; her iki yazarın kitabının basılmış hali yazarlara teslim edilmiyor, gerekçe, “kitap yasağı”. Kitapların müsveddeleri, cezaevi yönetiminin izniyle dışarı çıkmışken girişine izin yok…

Kitap yasaklarına itiraz eden yok değil. Ankara Sincan Cezaevinde tutulan Zeki Bayhan’a bazı kitaplar teslim edilmedi ve Bayhan karara itiraz etti. Anayasa Mahkemesi (AYM) kararında: “Hükümlü olan başvuruculara gönderilen yazılı bir dokümanın onlara verilmemesinin, haber veya fikir alma özgürlüğü ve dolayısıyla ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahale oluşturduğu kabul edilmiştir.  Sakıncalı kısımların yayından ayrılmasının mümkün olmadığı veya bu kısımlar çıkartıldığında geri kalan bölümün bir öneminin kalmadığı hallerde yayının tümünün mahpusa verilmemesi yoluna gidilebilirse de, bu özel durumun da ilgili kararda gerekçelendirilmesi gerekir.” dedi.

15 Temmuz’dan sonra on binlerce eğitimli kamu çalışanı cezaevine kondu. Tutuklamaların üzerinden neredeyse 2 yıl geçti ama önemli bir bölümünün iddianamesi bile hazır değil, yani suçlamayı bilmiyorlar, mahkeme yok, sadece “bekliyorlar”…Kitap okumayı seven birine verilecek en büyük ceza, “okuma”sını engellemektir, kitap sudur, kitap ekmektir, kitap nefestir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre Türkiye’de sadece 2016 yılında 552 kütüphane kapandı. Bir yandan, cezaevlerinde kitaplara erişim engellenirken diğer yandan kütüphaneler kapatılıyor. Geçtiğimiz günlerde kıraathanelerde kitap, çay, kahve vs. projesinden bahsedildi, “okuma”ya önem veriliyorsa kütüphaneler neden kapatılıyor ve cezaevlerinde kitap okunması neden yasaklanıyor…Adalet Bakanlığı, bu yanlıştan en kısa zamanda dönmeli, cezaevleri suç yöntemlerinin öğrenildiği yer olmaktan çıkarılıp kitapla rehabilitasyon merkezi özelliği kazanmalı.

Kitabınız bol olsun, “bağımsız adalet”li günler.

Zeynep Sırdaş

KAYNAK YAZILAR İÇİN TIKLAYINIZ

  1. https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2018/06/18/turkiyede-1-yilda-552-kutuphaneye-kilit-vuruldu/
  2. https://www.evrensel.net/haber/337848/cezaevlerindeki-kitap-yasagini-mektupla-delecekler
  3. http://www.hurriyet.com.tr/cezaevine-kitap-yasagi-iddiasi-40301071
  4. http://gorulmustur.org/icerik/f-tipi-cezaevlerinde-111-maddelik-yasak-listesi-mum-m%C3%BCrekkep-kitap
  5. http://www.yenicaggazetesi.com.tr/cezaevinde-kitap-yasak-40657yy.htm
  6. https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2017/08/23/devlet-destegiyle-cikan-kitap-cezaevinde-yasak/
  7. https://www.evrensel.net/haber/338316/cezaevinde-yazilan-kitaplar-yazarlarina-yasaklandi
  8. http://www.diken.com.tr/aym-cezaevinin-kitap-yasagina-ifade-ozgurlugu-ihlali-dedi/
Sosyal Medyada PaylaşFacebookTwitterGoogle+

Etiketler: , , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 22 Haziran 2018

Konu hakkında yorumunuzu yazın